Analityk medyczny – kim jest i dlaczego jego praca jest kluczowa dla zdrowia?

Diagnosta laboratoryjny (zamiennie analityk medyczny) to wyspecjalizowany pracownik ochrony zdrowia, którego zadaniem jest przeprowadzanie badań in vitro. Wykorzystuje w tym celu zaawansowaną aparaturę laboratoryjną oraz techniki: mikroskopowe, biochemiczne, immunologiczne, bakteriologiczne czy analizy instrumentalnej. Celem tych działań jest wsparcie procesu diagnostycznego i monitorowanie skuteczności terapii.

• Zgodnie z informacjami Krajowej Rady Diagnostów Laboratoryjnych (dane z 2020 roku), grupa diagnostów laboratoryjnych liczyła w Polsce ponad 16,5 tysiąca osób, co czyniło ją najmniej liczną spośród wszystkich zawodów medycznych w kraju.

• Większość diagnostów laboratoryjnych w Polsce (około 81 proc.) to kobiety, a mężczyźni stanowią 19 proc. tej grupy zawodowej.

Możliwości rozwoju zawodowego diagnosty laboratoryjnego są ściśle regulowane. W oparciu o Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2016 roku, specjaliści ci mają możliwość uzyskania jednostopniowej specjalizacji w następujących dziedzinach:

• Diagnostyka laboratoryjna (laboratoryjna diagnostyka medyczna)

• Genetyka (laboratoryjna genetyka medyczna, laboratoryjna genetyka sądowa)

• Hematologia, immunologia, transfuzjologia (laboratoryjna hematologia medyczna, laboratoryjna immunologia medyczna, laboratoryjna transfuzjologia medyczna)

• Toksykologia i parazytologia (laboratoryjna toksykologia medyczna, laboratoryjna toksykologia sądowa, laboratoryjna parazytologia medyczna)

• Mikrobiologia (mikrobiologia medyczna)

• Inne dziedziny (cytomorfologia medyczna, epidemiologia, zdrowie publiczne)

Program kształcenia specjalizacyjnego podlega zatwierdzeniu przez Ministra Zdrowia, na podstawie propozycji zespołu ekspertów powołanego przez Dyrektora Centrum Medycznego Kształcenia Podyplomowego.

Zakres czynności wykonywanych przez diagnostę laboratoryjnego jest określony w Ustawie z dnia 27 lipca 2001 roku o diagnostyce laboratoryjnej (rozdział 1, art. 2). Do najważniejszych zadań analityka medycznego należą:

• Prowadzenie badań laboratoryjnych (fizycznych, chemicznych, biologicznych) płynów ustrojowych, wydzielin, wydalin i tkanek.

• Przeprowadzanie mikrobiologicznych badań laboratoryjnych tych próbek.

• Działania zmierzające do ustalenia zgodności tkankowej.

• Ocena jakości i wartości diagnostycznej wykonanych badań.

• Laboratoryjna interpretacja oraz autoryzacja wyników badań.

• Prowadzenie działalności naukowej i dydaktycznej w obszarze diagnostyki laboratoryjnej.

Badania te są realizowane w celach profilaktycznych, diagnostycznych, leczniczych oraz sanitarno-epidemiologicznych.

Uprawnienia do wykonywania zawodu są regulowane w rozdziale 2, art. 6-7 tej samej ustawy. Osobą uprawnioną do samodzielnego wykonywania czynności diagnostyki laboratoryjnej jest przede wszystkim osoba posiadająca:

• Tytuł licencjata lub magistra na kierunku analityka medyczna.

Zawód ten może również wykonywać osoba, która posiada:

• Tytuł zawodowy lekarza z kierunkowym kształceniem podyplomowym.

• Tytuł zawodowy technika analityki medycznej.

• Tytuł zawodowy po ukończeniu studiów wyższych (magister lub magister inżynier) na kierunkach takich jak: biologia, farmacja, chemia, biotechnologia, czy weterynaria (lekarz weterynarii).

Dodatkowe wymogi formalne obejmują: posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych oraz stanu zdrowia pozwalającego na wykonywanie zawodu. Ostatnim formalnym krokiem jest obligatoryjne wpisanie się na Listę Diagnostów Laboratoryjnych prowadzoną przez Krajową Izbę Diagnostów Laboratoryjnych.

Wynagrodzenia diagnostów laboratoryjnych w Polsce są zróżnicowane i zależą od takich czynników, jak doświadczenie, posiadana specjalizacja oraz miejsce zatrudnienia.

Warto odnotować planowane zmiany: od 1 lipca 2025 roku minimalne wynagrodzenie zasadnicze dla diagnosty z tytułem magistra i specjalizacją ma wynieść 10 554,42 zł brutto. Dla magistrów bez specjalizacji kwota ta będzie odpowiednio niższa.

Obecnie, średnie zarobki w branży szacuje się na około 7 000 - 8 500 zł brutto, przy czym wysoko doświadczeni specjaliści, zwłaszcza uwzględniając dodatki za dyżury i premie, mogą osiągać wynagrodzenia znacznie przekraczające 10 000 zł brutto.*